Inspirerende initiatieven

“De insteek is namelijk dat de regie bij de mensen zelf blijft, het is niet zo dat wij zeggen: ‘Kom maar hier met de map met administratie, wij regelen het wel even’.”

In Hengelo startte in juli het project ‘Gezonde Toekomst Dichterbij’. Het project richt zich op vijftig kwetsbare gezinnen met kinderen uit de wijken Sterrenbuurt, Klein Driene, Hengelose Es Noord en De Noork. Waar deze gezinnen vroeger bij betalingsachterstanden steevast een brief op de mat ontvingen, vindt de gemeente Hengelo het tijd voor een andere aanpak. Hoe dat er in de praktijk uitziet en wat de link met positieve gezondheid is? Dat licht Marieke Arends, projectleider Gezonde Toekomst Dichterbij, graag toe!

 Afbeelding Marieke Arends

Buurtgerichte aanpak met subsidieprogramma Fonds Nuts Ohra

“Gezonde Toekomst Dichterbij is een subsidieprogramma van Fonds Nuts Ohra. Zij hebben zich voorgenomen om bij gezinnen met kinderen gezondheidsachterstanden te verminderen. Hierbij richten zij zich op ervaren gezondheid, overgewicht, roken en alcoholgebruik. Belangrijk bij deze subsidieronde was het ontwikkelen van een buurtgerichte aanpak. Wij zijn binnen de gemeente samen met Wijkracht en woningbouworganisatie Welbions gaan kijken of we hier iets mee kunnen. Vanuit de gemeente waren we bezig met de herijking van ons armoede- en schuldhulpverleningsbeleid. We zochten eigenlijk andere manieren om hiermee aan de slag te gaan. We wilden meer inzetten op preventie en er op tijd bij zijn. Dit was een belangrijke aanleiding om in te gaan op het subsidieprogramma en zo ook meer op gezondheid in te zetten.”

De Geluksroute in Hengelo

“In Hengelo werkten we al met een aanpak genaamd De Geluksroute, als wmo-voorziening. Deze wordt vooral ingezet bij mensen met een zorgvraag die in een sociaal isolement verkeren. Hiermee spelen we in op vragen als wat willen mensen graag, waar zijn ze goed in en wat is hun passie. Wij zagen dat mensen hierin echt vanuit hun zelf gemotiveerd raakten, wat effect had op de ervaren gezondheid. Uit onderzoek blijkt dat deze benaderingswijze bovendien een positief effect heeft op andere leefgebieden. Vooral bij mensen die het gevoel hebben van ‘Ik heb nergens invloed op, dingen overkomen mij’ blijkt deze manier van werken aan te slaan. Deze benadering hebben we om deze redenen een belangrijke rol gegeven in de eerste contacten met de gezinnen binnen Gezonde Toekomst Dichterbij. Wij zien dat mensen met weinig financiële middelen zich eerder terugtrekken, geen groot sociaal netwerk hebben en zichzelf uit het oog lijken te verliezen. Het gevolg hiervan is dat men in een vicieuze cirkel terecht komt. Door in te zetten op het teruggeven van zelfregie en autonomie zien we dat mensen lekkerder in hun vel gaan zitten. Vervolgens maken ze op meerdere vlakken stappen, met positieve gevolgen voor hun gezondheid. Niet alle gezinnen komen trouwens via betalingsachterstanden binnen, ook via het bestaande netwerk van Wijkracht en Welbions kunnen gezinnen aangemeld worden. De gezinnen bepalen uiteindelijk zelf of ze mee willen doen of niet”

Omschakelen binnen de sociale sector

“Deze aanpak past heel mooi in de transitie binnen het sociale domein. Het is namelijk echt een andere benadering. Ook voor de mensen die in gesprek gaan is het omschakelen. Van oudsher is de sociale sector vooral gericht op het afgaan op de hulpvraag. In deze benadering gaat het niet alleen om deze hulpvraag maar ook om het brede spectrum erachter. Doordat je dit beter in kaart brengt en dus niet alleen kijkt naar de hulpvraag, krijg je een heel mooi zicht op de dingen die belangrijk zijn voor mensen. Er wordt door cliënten wisselend gereageerd op Gezonde Toekomst Dichterbij. Er zit nog best wel een taboe op het praten over je financiële situatie. Maar door op mensen af te stappen en te vragen “Wat is er aan de hand? Zal ik meehelpen om wat dingen op orde te krijgen?” zie je dat mensen eigenlijk heel blij zijn dat er even iemand meekijkt, zonder dat ze alles uit handen hoeven te geven. De insteek is namelijk dat de regie bij de mensen zelf blijft, het is niet zo dat wij zeggen: ‘Kom maar hier met de map met administratie, wij regelen het wel even’.”

“De insteek is namelijk dat de regie bij de mensen zelf blijft, het is niet zo dat wij zeggen: ‘Kom maar hier met de map met administratie, wij regelen het wel even’.”

 Zichtbaar maken van resultaten

“Omdat we werken vanuit het perspectief van het gezin werken we ook integraal. We leggen makkelijk verbindingen met andere organisaties of afdelingen. Dit laatste is erg prettig, juist ook als het gaat om financiële problemen, omdat de hulp hiervoor vaak ingewikkeld georganiseerd is. Om de resultaten meetbaar te maken, gebruiken we de Effectenster van Wijkracht. Hiermee meten we de startsituatie van een gezin op meerdere gebieden en op het einde doen we deze meting nogmaals. Ook hebben we een vragenlijst die we gebruiken om het welbevinden van deelnemers te toetsen, deze wordt gedurende de drie jaar op meerdere momenten afgenomen. Fonds Nuts Ohra vindt het uiteindelijk natuurlijk ook interessant om te zien wat de resultaten zijn van subsidieprogramma’s als deze.”

Positieve gezondheid in Gezonde Toekomst Dichterbij

“Naast de eigen kracht en veerkracht die centraal staan, draait het bij ons uiteindelijk om het vinden van motivatie van mensen. Als je deze vindt komen mensen vanzelf in beweging. Ik denk dat dit ons belangrijkste raakvlak is met positieve gezondheid. Vanuit de medische wereld kun je van alles van een patiënt vinden en kan er ook steeds meer. Maar uiteindelijk is het de patiënt zelf die verder moet met zijn leven, al dan niet met een chronische beperking. Deze patiënt zal zijn eigen handvatten moeten vinden om verder te gaan. Dat men soms sceptisch tegenover positieve gezondheid staat zien wij ook. Hier zijn we ons ook van bewust, mede daarom is ook de vakgroep Positieve Psychologie van de UT erbij betrokken, zodat we ook de wetenschappelijke onderbouwing kunnen hardmaken. Verder is het zo dat, omdat het concept nog zo nieuw is, er weinig werkwijzen, instrumenten en hulpmiddelen zijn die professionals makkelijk kunnen gebruiken. Een hulpmiddel dat we inmiddels wel gebruiken is het concept van energiegevers en energievreters. De wijkteammedewerkers van Wijkracht bespreken met de gezinsleden waar zij energie van krijgen, maar ook wat hen erg veel energie kost. Dit nodigt erg uit tot doorvragen en zo ontdekken we hele concrete aangrijpingspunten binnen de gezinnen om mee aan de slag te gaan.”

“Vanuit de medische wereld kun je van alles van een patiënt vinden, maar uiteindelijk is het de patiënt zelf die er mee verder moet.”

 Goede gezondheid én een gezonde financiële situatie

“Wij willen mensen een duurzaam toekomstperspectief geven, vanuit een motivatie die uit henzelf komt. Bij dit duurzame toekomstperspectief horen zowel een goede gezondheid, als een gezonde financiële situatie. Het gaat erom dat we dichtbij de natuurlijke keuzes van mensen zelf komen, door dit te prikkelen speel je in op wat de mensen zelf ook belangrijk vinden. Ook is er binnen Gezonde Toekomst Dichterbij aandacht voor sport en bewegen. Gezinnen waar het bij onze interventie om gaat ondervinden vaak gezondheidsklachten. De stap naar sport is hier vaak erg groot en goede begeleiding op weg naar sportiever gedrag is essentieel. Je kunt bijvoorbeeld niet iemand uit het niets afstanden laten gaan hardlopen. Met Wijkracht kunnen wij nu in wijken heel gericht mensen helpen op weg naar meer sport en beweging. Hierbij moet je niet alleen denken aan het lid worden van een sportclub, maar we kijken ook op persoonlijk niveau hoe mensen in hun dagelijkse activiteiten wat meer kunnen bewegen. Zo blijkt het vaak prima mogelijk om mensen een sportiever leven te laten leiden, zonder dat er meteen sporttenues en dergelijke aangeschaft hoeven te worden.”

Gezonde Toekomst Dichterbij Hengelo binnen het web van positieve gezondheid

In het onderstaande web is te zien hoe Marieke Arends Gezonde Toekomst Dichterbij Hengelo beoordeelt op de zes dimensies van positieve gezondheid